Kruisschakelaars

Wil je een lamp aansluiten op twee, drie of meerdere schakelaars, dan heb je in ieder geval een kruisschakelaar nodig. De kruisschakelaar zorgt ervoor dat wanneer je één van de schakelaars omzet, de lamp ook uit- of aan gaat. Je kunt de kruisschakelaar op een nieuwe plek in de muur monteren of een bestaande schakelaar vervangen door een kruisschakelaar. Wij leveren zowel wissel- als kruisschakelaars zodat je zelf kunt bepalen hoeveel schakelaars je op een lamp aansluit.

Wat is een kruisschakelaar?

Een kruisschakelaar wordt gebruikt om twee of drie schakelaars op één lamp aan te sluiten. De kruisschakelaar zorgt ervoor dat wanneer je één van de schakelaars omzet, de lamp ook uit- of aan gaat. Zo kun je dus vanuit verschillende plekken dezelfde lamp bedienen. Dit is bijvoorbeeld handig als je een woonkamerlamp ook vanuit de keuken wilt schakelen. Je kunt er ook de badkamerlamp mee schakelen, dan kun je bijvoorbeeld een schakelaar bij de deur zetten. Ook kun je aan elke kant van het bed een schakelaar plaatsen waarbij beide schakelaars het slaapkamerlicht kunnen doven. Zo krijg je nooit meer ruzie over wie het licht uit moet doen. Een ander typisch voorbeeld is die van het traplicht, dat wil je vaak zowel boven als beneden kunnen schakelen en daarbij nog vanuit een centrale plek waar meerdere schakelaars zitten. Met een kruisschakelaar heb je dus nooit meer het probleem dat je naar beneden moet lopen om het licht uit te doen. Verder wordt de kruisschakelaar vaak gebruikt in grote ruimtes om te voorkomen dat je telkens grote afstanden moet lopen om te schakelen. Een kruisschakelaar zie je dan ook zeer veel in openbare ruimtes met veel lokalen, gangen en verdiepingen.

Technische werking

Om een kruisschakelaar goed aan te sluiten is het belangrijk de technische werking van de kruisschakelaar te snappen. Ga je een kruisschakelaar kopen, dan is het belangrijk om te weten dat deze vier aansluitpunten heeft. Naast een kruisschakelaar heb je ook twee wisselschakelaars nodig om een lamp te kunnen bedienen vanaf drie schakelaars. De wisselschakelaars sluit je beiden aan de kruisschakelaar aan, waarbij één van de wisselschakelaars ook aangesloten zit op de lamp. De fasedraad loopt altijd naar de wisselschakelaar die niet op de lamp zit aangesloten. Tussen de schakelaars gebruik je schakeldraden om de schakelaars met elkaar (en de laatste wisselschakelaar met de lamp) te verbinden. Een kruisschakelaar plaats je verder op dezelfde wijze in een muur of opbouwdoos als een normale schakelaar. Je haalt dus de oude schakelaar eruit, sluit de nieuwe aan en stopt deze weer in de muur of schakeldoos. Het is natuurlijk wel belangrijk om te weten wat je doet, zodat je de kruisschakelaar veilig kunt installeren. Lees hieronder de tips hoe je veilig te werk gaat en hoe je een schakelaar vervangt zodat je de schakelaars allemaal correct installeert.

Verschil met andere schakelaars

Er zijn nogal wat verschillen tussen een kruisschakelaar, een wisselschakelaar en een serieschakelaar. Je kunt dus niet zomaar één van deze drie schakelaars kopen en hopen dat je de juiste hebt. Met twee wisselschakelaars kun je heel makkelijk een wisselschakeling maken (bijvoorbeeld één lamp met twee schakelaars), maar met twee kruisschakelaars is dit een stuk lastiger. Voor situaties waarin je meer dan twee schakelaars op een lamp wilt aansluiten is een kruisschakelaar dan juist wel weer ideaal. Dan is er ook nog de serieschakelaar. Deze schakelaar wordt vaak gebruikt om meerdere lampen op één schakelaars aan te sluiten. Vaak zie je dat deze schakelaars meerdere knoppen hebben, zodat je zelf kunt kiezen of je beide lampen uit wilt doen of slechts één lamp. Als je een beginner bent dan is het slim om eerst de schakelingen die je gaat maken uit te tekenen. Zo weet je vooraf welke schakelaars je precies nodig hebt en verklein je de kans op fouten. Je kunt het ontwerp van de schakeling ook door iemand met meer ervaring laten controleren, zo weet je zeker dat je de juiste kruisschakelaar koopt en niet per abuis de foutieve schakelaar.

Hoe een schakelaar vervangen?

Om een schakelaar te vervangen begin je met de knop van de schakelaar af te halen. Vervolgens haal je het kapje eraf zodat je de schakelaar en het metalen frame ziet. Controleer altijd eerst of er nog spanning op de schakelaar staat, bijvoorbeeld met een speciale schroevendraaier die spanning kan meten. Je kunt de spanning ook meten met een multimeter, zorg hierbij wel dat je weet wat je doet. Staat er nog spanning op de schakelaar terwijl je de stroomkring uit hebt gezet, dan is het verstandig om de stroom in het hele gebouw uit te zetten. Zelfs als je dit hebt gedaan is het belangrijk voor de veiligheid om nogmaals te testen of er spanning op de schakelaar staat voor je aan de slag gaat. Wanneer de spanning van de schakelaar af is, kun je deze losschroeven. Meestal zit een kruisschakelaar met twee schroeven vast. Na het losdraaien van de schroeven kun je de schakelaar loshalen. Als het goed is, kun je nu zien hoe de kabels vastzitten. Noteer hoe de kabels nu aangesloten zitten, zodat je ook bij een nieuwe schakelaar de kabels op dezelfde manier kunt monteren. Het is ook slim om een foto van de kabels te maken zodat je dit later terug kunt kijken.

Veiligheid

Ook bij het aansluiten van een kruisschakelaar is het belangrijk dat je weet hoe je dit veilig kunt doen. De eerste stap bij het aansluiten van een kruisschakelaar is het uitzetten van de spanning in de meterkast. Hiervoor sluit je alle apparaten af welke op dezelfde groep als de kruisschakelaar zitten aangesloten. Vervolgens schakel je in de meterkast de spanning voor deze groep uit. Weet je niet welke stroomkring je uit moet zetten, dan kun je ook de hoofdschakelaar uitzetten en dus in het hele pand de stroom uitschakelen. Vervolgens meet je eerst of de spanning daadwerkelijk van de groep af is. Is dit niet het geval dan zet je alsnog de hoofdschakelaar uit. Wil je een kruisschakelaar monteren, maar is het de eerste keer dat je met elektriciteit gaat werken? Het is dan verstandig om iemand met meer ervaring mee te laten kijken. Kijk misschien zelf eerst bij iemand anders mee of kijk naar een online video hierover. Zo leer je veel en is de kans op ongelukken of foute montage van de kruisschakelaar een stuk kleiner. Heb je eenmaal een keer meegekeken bij iemand dan lukt het je de volgende keer zelf om de kruisschakelaar te monteren.

Vragen en advies

Heb je vragen over een kruisschakelaar of wens je advies bij het kiezen? Bel ons dan op 043-7820543 of neem contact op met onze klantenservice via het contact formulier.

  Op de hoogte blijven van alle aanbiedingen?
Overige links